وبلاگ
مصاحبهباسرکارخانم فاطمهنظیر مولفکتاب حجیتگفتارصحابه وتابعین درتفسیر
خانم نظیر، لطفا برای آشنایی مخاطبین ما، خود را بیشتر معرفی فرموده و بفرمایید چطور شد که به حوزه علمیه وارد شدید؟
فاطمه نظیر هستم، معاون آموزش مدیریت استانی حوزه علمیه خواهران استان یزد.
بعد از ازدواج، بارها به همسرم می گفتم که شنیده ام در قم حوزه علمیه ای به نام جامعه الزهراء (سلام الله علیها) وجود دارد و می خواهم ادامه تحصیل بدهم، ولی هیچکدام نمی دانستیم کجا و چگونه در مورد ثبت نام آن اطلاع پیدا کنیم. تا اینکه در سال ۱۳۷۳ برای ادامه تحصیل همسرم به قم هجرت کردیم. صاحب خانه ما در واحد خواهرانِ دفتر تبلیغات تحصیل می کرد (که اکنون به مدرسه علمیه معصومیه تغییر نام داده است)؛ او برای ادامه تحصیل من، این مکان را معرفی کرد. در سال ۱۳۷۴ در آزمون ورودی دفتر تبلیغات شرکت کردم و پذیرفته شدم. به محض ورود به حوزه، علاقه و انگیزه وافری به دروس حوزه پیدا کردم. از هر فرصتی برای مطالعه و تحقیق استفاده می کردم. در سال ۱۳۸۷ در موسسه آموزش عالی حوزوی امام حسین (علیه السلام) در رشته تفسیر و علوم قرآن به صورت حضوری شروع به تحصیل کردم و سال ۱۳۹۴ مقطع سطح سه را به پایان رساندم.
مختصری از فعالیت ها و اشتغال های علمی و فرهنگی خود بیان کنید و چه شد که وارد عرصه پژوهش شدید؟
بعد از چند سال تحصیل متوجه شدم خانمها هم میتوانند پرونده تبلیغی تشکیل دهند و برای تبلیغ به شهرهای مختلف کشور سفر کنند. شرایط تشکیل پرونده را سوال کردم و متوجه شدم برای تشکیل پرونده باید مصاحبه شوم. حدود ده کتاب برای مصاحبه معرفی شده بود که اکثر آن ها را مطالعه و موفق به تشکیل پرونده تبلیغی شدم.
تابستان همان سال -فکر می کنم سال ۱۳۸۰ بود- برای تبلیغ به شهر یزد آمدم. در مسجد الرضای شهر یزد کلاس های متعدد، برای مقاطع سنی مختلف برگزار کردم. این اولین تجربه کلاسداری و فعالیتهای تبلیغی من بود. بعد از آن هر سال در ماه مبارک رمضان و تابستان، به همراه همسرم، برای تبلیغ به شهر یزد میآمدیم.
از جمله فعالیتهایی که تابستانها داشتم، کلاس با بچههای دبیرستان بود. در سال 1382با بچه ها تصمیم به تهیه یک نشریه گرفتیم. مدیر، سردبیر و چند نفر هم به عنوان اعضای هیات تحریریه تعیین شدند و نشریهای به نام «راه رستگاری» را تهیه کردیم.
برای تهیه مطالب و طراحی آن بچهها را راهنمایی میکردم. بعد از نهایی شدن نشریه، آن را به سازمان تبلیغات یزد تحویل دادیم. این نشریه در ارزیابی، رتبه اول را در کشور کسب کرد و این باعث خوشحالی من و بچهها شده بود و جوایز خوبی به بچه ها تعلق گرفت.
در سالهایی که مشغول به تحصیل بودم به عنوان کتابدار در «مرکز فرهنگ و معارف قرآن» دارای کتابخانه تخصصی تفسیر و علوم قرآن، معرفی شدم. هفته ای دو روز پنج شنبه بعد از ظهر و جمعه برای مراجعه خواهران بود. اما چون زمان مناسبی نبود مراجعات کمی داشت، و موجب شد زمان فراغت بیشتری برای جستجو در کتابها داشته باشم. آنجا با منابع تفسیری زیادی آشنا شدم و این جرقه ای برای فعالیت های پژوهشی من بود.
از سال ۱۳۸۶ به یزد برگشتیم و در حوزه علمیه حضرت زینب (سلام الله علیها) مشغول به تدریس بعضی از دروس مثل تفسیر، احکام و… شدم و استاد راهنمای تحقیقات پایانی طلاب بودم. در سال ۱۳۸۸ به عنوان معاون پژوهش انتخاب شدم. بعد از یک سال مدیریت استان حوزه علمیه خواهران یزد تشکیل شد و به عنوان معاون پژوهش معرفی شدم و تا سال ۱۳۹۴ در این سمت بودم و بعد از آن تا کنون به عنوان معاون آموزش مشغول به کار هستم. در این سالها ارزیاب بسیاری از تحقیقات پایانی، پایان نامهها و مقالات طلاب در جشنوارهها و همایشها بودهام.
مختصری در خصوص کتاب هایی که در نشر هاجر به چاپ رساندهاید توضیح دهید؟
تنها کتابی که در نشر هاجر به چاپ رساندم «حجیت گفتار صحابه و تابعین در تفسیر» است. یکی از مباحث بسیار مهم که بین دو مذهب شیعه امامیه و اهل سنت مطرح بوده مساله حجیت و یا عدم حجیت قول تمام اصحاب رسول گرامی اسلام ـ صَلَّیاللهُعَلَیْهِوَآلِهِوَسَلَّم ـ و تابعین ایشان است.
از دیدگاه اهل سنت پس از سنت پیامبر ـ صَلَّیاللهُعَلَیْهِوَآلِهِوَسَلَّم ـ یکی از مدارک در تفسیر، اقوال صحابه شامل روایات تفسیری صحابه، اخبار حسی صحابه و آراء اجتهادی صحابه و تابعین است. از آنجا که اهل سنت معتقد به عدالت صحابه هستند، اکثر علمایشان بر این نظر متفقاند که تمام اقوال صحابه، روایات، اخبار و آراء اجتهادی آنها نیز حجت است.
در مقابل، مفسرین شیعه، حجیت مطلق سخنان صحابه و تابعین را رد کرده و میگویند همانطور که در بین صحابه و تابعین رسول اکرم ـ صَلَّیاللهُعَلَیْهِوَآلِهِوَسَلَّم ـ افراد صالح و متقی وجود داشتهاند، افراد ناصالح و فاسق نیز بوده اند؛ بدین جهت نمیتوان به تمام نظریات صحابه و تابعین به دید حجیت نگریست.
این اختلاف مبانی بین فریقین باعث شده که برخی از فِرَق مانند وهابیت، موضع بسیار تند و شدیدی در مقابل علمای شیعه اتخاذ نمایند و به دروغ تبلیغ کنند که شیعیان تمام صحابه را کافر میدانند و به آنها طعن وارد نموده و ناسزا میگویند.
این اختلافات که بر اساس خِلط مباحث، کتمان حقایق و لغزشها نهاده شده، فاصلهی اختلاف بین مسلمین، بویژه در اصول عقایدشان را تشدید و دیگران را دچار تردید و انکار میکند. از این رو بررسی دیدگاه علمای شیعه و اهل سنت در حجیت قول صحابه و تابعین در تفسیر و ارزیابی آنها با توجه به آیات و روایات پیامبر، صَلَّیاللهُعَلَیْهِوَآلِهِوَسَلَّم، ضرورتی اجتناب ناپذیر است. بدین جهت برای کاستن از حجم تبلیغات کاذب وهابیت، به بحث مقارنهای دیدگاه شیعه و اهل سنت، درباره صحابه و اهل سنت پرداختم و به دلایل هر یک از آنان به اختصار اشاره نمودهام.
امید است این نوشته گامی در جهت وحدت امت اسلامی در مقابل دشمنان تفرفه افکن باشد.
وضعیت فعلی نشر کتاب های علوم اسلامی در کشور را چطور می بینید و وضیت آثار خواهران طلبه چگونه است؟
نشر کتابهای علوم اسلامی یکی از مهمترین شاخصها در سنجش رشد فرهنگی و دینی یک ملت اسلامی است. اگر نتوانیم ادعا کنیم کتابهای علوم اسلامی در جایگاه ایدهآل خود در کشور قرار دارند؛ حداقل میتوان گفت جایگاه خوبی دارد.
در سالهای اخیر دست اندرکاران و مسئولین حوزهای علمیه خواهران با تلاشهای زیاد و برنامهریزیهای متعدد، در صدد رشد علمی و پژوهشی خواهران طلبه هستند و تاکنون تعداد قابل توجهی از کتابهای خواهران طلبه به چاپ رسیده است ولی هنوز در جایگاه ایده آل قرار نداریم.
چه عواملی در تقویت علمی خواهران طلبه موثر است تا نوشته هایشان ارتقاء یابد؟ در این مسیر مسئولین حوزه چه نقش و وظایفی را میتوانند به عهده بگیرند؟
عوامل متعددی در تقویت علمی و پژوهشی طلاب موثر است. ابتدا طلاب باید دانش پایه علوم اسلامی را به خوبی فرا بگیرند و هم زمان از روش های تحقیق در علوم مختلف اطلاع یابند و اهتمام به شناسایی چالشها و نیازمندیهای پژوهشی در علوم دینی نموده و از طریق تحقیق و پژوهش اقدام به رفع نیازها نمایند.
مسئولین به عنوان هدایتگران پژوهشی، باید دانش، مهارت و انگیزه طلاب را ارتقاء دهند. استعداد سنجی کرده و خدمات پژوهشی ارائه دهند، آسیبهای مسیر را شناسایی و در صدد رفع آن برآیند. در بعضی موارد دیده شده، در مقطع سطح دو، با وجود اینکه طلاب دروس عمومی حوزه را میخوانند، اما انتظار تحقیقات تخصصی، در حد مقالات علمی از طلاب دارند و این حرکت، انگیزه را در طلاب سرکوب می کند.
برای بهره گیری از تجارب اهل قلم در مدارس علمیه، چه برنامههایی را پیشنهاد مینمایید؟
دعوت از این دسته افراد در حوزهها تا به صورت حضوری تجربیات خود را بیان کنند و مسیر موفقیت خود را توضیح دهند و در مواردی که طلاب تمایل دارند، آموزش هایی از سوی این افراد صورت گیرد و طلاب مطالب خود را ارائه دهند تا نقاط قوت فعالیتشان تقویت شده و نسبت به رفع نقاط ضعف، گام هایی برداشته شود.
سرکار عالی در جایگاه یک نویسنده که مشغلههای علمی و کاری دارید، چگونه بین این اشتغالات و رسیدگی به امور خانواده تعادل برقرار کردید؟
جمع بین فعالیت علمی و وظیفه همسری و مادری کار دشواری است. اما با برنامهریزی و نظم در امور میتوان کارهای زیادی انجام داد. حضرت علی (علیه السلام) در وصیت خود خطاب به فرزندان خود امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) می فرمایند: اوصیکم بتقوی الله و نظم امرکم…
اگر دقت کنید چه ساعتهایی از عمر ما که به کارهای غیر لازم میگذرد در حالی که میتوانیم با برنامه دقیق تر استفاده بهینه تری از زمان داشته باشیم.
چه راهکارهایی برای استقبال مجامع علمی از انتشار تحقیقات خواهران طلبه پیشنهاد می نمایید؟
تحقیقات باید در راستای پاسخگویی به نیازهای مردم باشد. به قول حافظ «گره از کار فرو بسته ما بگشاید». و نوشته ها به روز و جذاب باشد.
به نظر شما عموم مخاطبان چه انتظاری از آثار نویسندگان خواهر طلبه دارند؟ جای خالی چه موضوعاتی در حوزه نشر کتاب مشهود است و باید ناشرینی مثل نشر هاجر بر روی آن سرمایه گذاری کنند؟
به نظر میرسد جای موضوعات مربوط به خانواده و تربیت کمرنگ است. خانم ها هرچند از نظر علمی رشد کنند باز نقش مادری و همسری آنها از اهمیت بیشتری برخوردار است. لذا بحثهای مربوط به خانواده و تربیت کودک از نیاز های اساسی آن هاست و هرچه در این موضوعات کار شود و نگاه اسلام را با دلیل و مستند بیان کنیم باز کم است.
به نظرتان مرکز نشر هاجر برای حمایت از تولید و نشر آثار طلاب چه رویکرد و سیاست هایی را باید در پیش بگیرد؟
طلبه های مستعد و با انگیزه و دارای فرصت کافی در امر تحقیق و پژوهش هستند که باید شناسایی شده و با برگزاری کارگاههای متعدد و مورد نیاز؛ آنها را تقویت کرد.
میتوان پژوهشگران مبتدی را با کسانی که تجربه خوبی در نویسندگی دارند همراه کرد.
فرهنگ کتاب و کتابخوانی را در بین طلاب خواهر چگونه ارزیابی می نمایید؟
متاسفانه سرانه مطالعه در کشور ما پایین است. طلاب خواهر همیشه ابراز میکنند با توجه به حجم سنگین مطالب درسی و وظایف سنگین مادری و اشتغالات روزمره، فرصت کافی برای مطالعه غیر درسی ندارند. اما در صورت بدست آوردن فرصت مناسب وقتی برای مطالعه اختصاص خواهند داد.
.
