رساله حقوق امام علی بن الحسین علیه السلام

از ائمه معصومین (ع) سخنان گهربار بسیاری به یادگار مانده است که برخی از آنها اکنون در مسائل حقوقی انسان معاصر جزو نکته های کلیدی و ارزشمند مفاهیم حقوقی است. در این زمینه، کتاب «رساله حقوق امام علی بن الحسین (ع)» با ترجمه اسماعیل منصوری لاریجانی از جمله آثار قابل تامل در ارتباط با سخنان به یادگار مانده از امام چهارم شیعیان، سجاد (ع) است. در این کتاب به 45 مورد از حقوق که باید توسط افراد مختلف جامعه ادا شود اشاره و تاکید شده است.

مطالب کتاب به دو زبان عربی (اصلی) و فارسی (ترجمه شده) در کنار هم ارائه شده که شیوه مترجم به این صورت است که ابتدا اصل سخن امام سجاد(ع) را آورده و در کنار آن ترجمه فارسی را قرار داده است. کتاب رساله حقوق امام علی بن الحسین (ع) با ترجمه اسماعیل منصوری لاریجانی توسط شرکت چاپ و نشر بین الملل وارد بازار کتاب شده است.

سخنان امام سجاد (ع) در این کتاب اغلب کوتاه، اما پر معنا است و مترجم هم سعی کرده در انتخاب معادل های فارسی برای سخنان آن حضرت همواره ایجاز را رعایت کند و از آوردن جمله های طولانی پرهیز کرده است.
از آنجا که بعضی علاقه مندان صحیفه سجادیه، رساله موجز و پرمغز موسوم به «رساله الحقوق» ماثور از آن امام والامقام را در ضمیمه صحیفه می یافته اند و کماکان آن را درخواست دارند به لحاظ اینکه رساله حقوق که ماهیت بیان احکام و اخلاق را دارد در کنار نیایش های سیدالساجدین (ع) ساختار نیایشی و دعاگونه ندارد و مرحوم علامه شعرانی هم ترجمه ای از آن ننگاشته بود، بنا بر این نهاده شد که رساله به صورت مستقل و با ترجمه جناب آقای دکتر اسماعیل منصوری لاریجانی منتشر و به دوستداران نیایش معرفت آموز سید سجادان اهداء شود.

در ادامه، مقدمه مترجم کتاب آمده است که او هم به اهمیت کار اشاره و افزوده است: اهتمام اهل بیت (ع) به حقوق انسان ها و حتی حیوانات از زوایای محتلف مورد توجه است. اما در بعد حقوق مدنی و اجتماعی توجه خاصی وجود دارد که ذهن محققان و پژوهشگران را در حوزه حقوق اساسی انسان در جوامع بشری به خود جلب می کند.

همچنین تاکید به اهمیت این موضوع در نزد امام چهارم شیعیان از بخش های قابل توجه در این بخش است: امام سجاد(ع) از جمله سفارشات و وصایای خود را به حقوق انسان به ویژه مسلمانان اختصاص می دهد و در هر فرصتی بر آن اصرار می ورزد، به عنوان نمونه ابی مالک گوید: به امام زین العابدین (ع) عرض کردم: همه دستورات دین را به من بفرمایید. حضرت فرمود:«قول الحق و الحکم باالعدل و الوفاء بالعهد؛ سخن حق گفتن، و به عدالت حکم و داوری نمودن و به عهد و پیمان وفا کردن.» (خصال، باب القلاقه، ح 90)

اسماعیل منصوری لاریجانی همچنین این موضوع را بررسی می کند که امام سجاد(ع) به طور مختصر اما جامع و کامل در رساله حقوق به حقوق اعضاء و جوارح انسان می پردازد که رعایت و توجه به آن نه تنها به سلامت روان و بهداشت فردی کمک می کند بلکه اساس جامعه سالم و پاک را پی ریزی می کند؛ چرا که رهنمودهای آن امام همام و همه ائمه معصومین(ع) مطابق عقل و نظرات انسان است که عمل و پیروی از آنها سلامت فردی و اجتماعی جوامع بشری را تضمین می کند.

وی معتقد است، سخنان و وصایای ائمه معصومین (ع) محصور به زمان و مکان خاصی نیست و در هر دوره ای از تاریخ و متقضای شرایط زندگی بشر، پاسخگوی نیازهای گوناگون ما است. از این نظر کتاب رساله حقوق امام علی بن الحسین علیه السلام، که از نکات بدیع اخلاقی و تربیتی برخوردار است به مخاطبان علاقه مند ارائه می شود تا با مطالعه و عمل به آن شاهد تاثیر سازنده و زود هنگام آن در همه زوایای زندگی خود باشند و سپس به عنوان یک دستورالعمل انجام آن را به دیگران سفارش کنند.